100 jaar en springlevend: een canon van de atletiek in Maastricht
VAN MVV TOT ATLETIEK MAASTRICHT IN WOORD EN BEELD
IN DE GEEST VAN DE TIJD 1925-2025
Deze canon neemt u mee met de hardlopers en hun tochten door de afgelopen pakweg 100 jaren. We kijken hierbij niet alleen naar de beste lopers maar ook naar de lopers die lopen voor het plezier, voor een gesprekje, voor de kilo’s, en wat iemand nog meer ertoe mag drijven de loopschoenen aan te trekken. Vaak willen we de resultaten van het hardlopen meten en ze vergelijken. Niet alleen in uren en seconden, maar ook in de tijdsgeest.
We nemen u mee: een periode van 100 jaar met zijn dieptepunten maar ook zeer vele hoogtepunten. Met de ogen van nú.
Internationaal
De tot dan toe geldende verhoudingen in de maatschappij worden op zijn kop gezet. Op alle terreinen wordt er vernieuwd. Dat maakt de jaren ’60 tot een begrip. Denk aan de Beatles en Rolling Stones, provo’s en flower power, minirokjes en een naakte Phil Bloom op tv. De jeugd komt in opstand tegen de oude waarden en normen en wil alles anders. Er komen demonstraties; tegen de verhoudingen op universiteiten, tegen de oorlog in Vietnam.
Nieuwe oorlogen en conflicten dienen zich aan. Zo is er naast de Vietnam-oorlog ook de Cuba-crisis, de Koude Oorlog met als triest ‘hoogtepunt’ de bouw van de Berlijnse muur. De populaire Amerikaanse president Kennedy bezoekt Berlijn en toont met de onsterfelijk geworden woorden “Ich bin ein Berliner” zijn verbondenheid met de gedeelde stad. In 1963 wordt hij vermoord in Dallas.
Paus Johannes de XXIII opent in 1962 het Vaticaans Concilie. Hierna verandert er veel in de katholieke kerk en wordt jaren erna weer teniet gedaan door de conservatieve stromingen in de kerk.
In Afrika worden vele oud-koloniën zelfstandig, maar leidt tot dictaturen. In China is Mao Zedong de grote roerganger. Van zijn schrikbewind met onder andere de Culturele Revolutie zijn miljoenen Chinezen het slachtoffer.
De Nederlandse regering stuurt grondtroepen naar Nieuw-Guinea. De Praagse Lente is een poging van Alexander Dubcek om het communisme in Tsjecho-Slowakije te hervormen. De opstand wordt hardhandig de kop ingedrukt.
In het Midden-Oosten vecht Israël voor een veilig thuis. In de Zesdaagse oorlog verovert Israël delen land op Egypte, Syrië en Jordanië.
In de VS woedt een strijd om gelijke burgerrechten voor blanke en zwarte mensen. Dominee Marthen Luther King houdt de visionaire speech “I have a dream” tijdens een geweldloze demonstratie voor gelijke burgerrechten. In 1967 wordt hij vermoord.
In Zuid-Afrika strijdt het ANC ook voor betere rechten voor de zwarten. ANC-leider Nelson Mandela wordt veroordeeld tot een levenslange gevangenisstraf en verbannen naar Robbeneiland.
Che Guavara wordt in Bolivië door de CIA gevangen genomen en geëxecuteerd. In 1997 wordt hij herbegraven in Cuba.
De ruimterace tussen de VS en Rusland gaat onverminderd door. De Rus Joeri Gagarin is de eerste mens in de ruimte, maar het is de Amerikaan Neil Armstrong die in 1969 als eerste voet op de maan zet met de Apollo 11 met Buzz Aldrin in zijn kielzog.
Het laatste publieke concert van the Beatles vindt plaats op het dak van het Apple Records gebouw.
Moammar Mohammed al-Qadhafi voert een staatsgreep uit in Libië en ontwikkelt zich als dictator. Ook in de Arabische landen is hij niet populair. De afloop van zijn dictatorschap wordt beslist door de kogel in 2011.
Gelukkig is er ook ontspanning. Hier twee Bondgirls, links Ursula Andress die speelt in de eerste Bond-film ‘Dr. No’. Rechts de Nederlandse actrice Famke Janssen die Bond dwarszit in ‘Tomorrow never dies’.
Nederland
Ter gelegenheid van de 1e Floriade in Rotterdam in 1960 wordt de Euromast geopend. De toren is 107 meter hoog en wordt later nog eens verhoogd.
1962: de titel Miss World gaat naar Catharina Lodders; dat levert haar 30.000 gulden op. Ze trouwt met de bekende zanger Chubby Checker die de hit “Loddy Lo” voor haar maakt.
Ontwikkelingen op het gebied van techniek gaan razendsnel. In de Nederlandse huizen worden tv-toestellen, telefoons, koelkasten en wasmachines steeds meer gemeengoed.
Vele miljoenen Nederlanders kijken naar hun tv of luisteren naar de radio als Mies Bouwman ‘Open het Dorp’ presenteert, de eerste 24-uurs-inzamelingsactie. De opbrengst is 24 miljoen gulden.
In 1965 valt het kabinet Marijnen door interne verdeeld heid over het omroepbeleid.
Het volgende kabinet met Cals als premier stemt in met de Eerste Mijnnota. De minister van Economische Zaken in dat kabinet, Joop den Uyl, kondigt tijdens een toespraak in Heerlen de sluiting aan van de twaalf Zuid-Limburgse mijnen. De afzetmarkt voor steenkool verslechtert snel, mede door de vondst van een enorme gasbel bij Slochteren.
Den Uyl zegt toe dat er geen sluitingen plaatsvinden zonder vervangende werkgelegenheid. Dat kan hij niet waar-maken. Ondanks de komst van onder andere DAF, Curvers en het ABP naar de regio, vervallen er toch 45.000 directe en zo’n 30.000 indirecte arbeidsplaatsen.
Het 1e moderne winkelcentrum van Nederland op Amerikaanse leest, ‘t Loon in Heerlen, wordt geopend. Het is in een recordtempo gebouwd.
Behalve één, later twee tv-zenders (vanaf 1968 in kleur), zenden de omroepen ook uit op radio. Behalve de publieke zenders zijn er piratenzenders, waarvan de bekendste Veronica en Radio Noordzee zijn. Deze zenders met onder andere de top 40 zijn erg populair onder de jeugd maar bezorgen de politiek vele hoofdbrekens.
Sport
In 1960 wordt de Kennedy-Mars van 80 km voor de 1e keer georganiseerd; het is de grootste langeafstandsmars van Nederland. Op paaszaterdag wordt ’s morgens vroeg het startschot gegeven en de route gaat door het Midden-Limburgse land. De aanleiding is een uitspraak van de president van de Verenigde Staten, J.F. Kennedy, dat de welvaartsmens niet meer in staat zou zijn om 50 mijl binnen 20 uur te lopen.
Veel Nederlandse sporters laten internationaal van zich horen. Zo wordt judoka Anton Geesink wereldkampioen judo in Japan; Sjoukje Dijkstra wint in 1964 de gouden medaille bij het kunstschaatsen op de Olympische winterspelen en wordt nog diverse keren wereldkampioen.
Beroemde wielrenners uit deze tijd zijn Jan Janssen – eerste Nederlander die de Tour de France wint – en Eddy Merckx, hier links op de foto. Merckx wordt in Heerlen wereldkampioen op de weg vóór Jan Janssen. Hij wint vijf keer de Tour de France, vijf keer de Giro, wordt drie keer wereldkampioen en winnaar van vele klassiekers. Hij krijgt niet voor niets de naam de ‘kannibaal’. Hij is één van beste wielrenners ooit.
Ook op schaatsgebied wordt Nederland een natie om rekening mee te houden met onder andere Kees Verkerk. De barre Elfstedentocht van 1963 wordt gewonnen door Zwollenaar Reinier Paping.
In 1966 debuteert Johan Cruyff; hij groeit uit tot één van ’s werelds beste voetballers, en verrijkt daarnaast de Nederlandse taal met bijzondere uitspraken.
Op de 18e Olympische Spelen in Tokio 1964, zijn 125 Nederlandse deelnemers, 105 mannen en 20 vrouwen. De Nederlandse ploeg wint twee gouden, vier zilveren en vier bronzen medailles.
Op atletiekgebied zijn er geen aansprekende resultaten. De legendarische judoka Anton Geesink wordt Olympisch kampioen in ‘alle categorieën’. De 100 km ploegentijdrit mannen wint eveneens een gouden medaille.
Ada Kok uit Berg en Terblijt wint twee zilveren medailles met zwemmen. Abebe Bikila uit Ethiopië weet als eerste atleet met succes zijn Olympische titel op de marathon te verdedigen, en dat nog geen zes weken na een blindedarmoperatie.
De 19e Olympische Spelen van dit decennium vinden plaats in 1968 in Mexico Stad. Primeur op deze Spelen is de atletiekbaan van tartan. Er zijn 107 Nederlandse deelnemers (82 mannen en 25 vrouwen). De oogst is drie gouden medailles door roeier Henri Jan Wienese, de wielrenploeg op de tijdrit 100 km met onder andere Jan Krekels (Sittard), René Pijnen, Joop Zoetemelk en Fedor den Hertog en Ada Kok die goud wint op de 200 m vlinderslag.
De atletieknummers kennen 14 Nederlandse deelnemers.
Maria Gommers van Unitas wordt 3e op de 800 meter in een tijd van 2.02.6 min. Op atletiekgebied laat de Limburgse Maria Gommers van zich horen op de 800 en 1500 meter. Ze behaalt drie wereldrecords, acht Nederlandse records en zes nationale titels. Ook wint ze een bronzen medaille op de Olympische Spelen in Mexico en zilver in Athene.
Atletiek in Maastricht
AV ‘34
In 1960 zijn er 86 leden. Dat zakt naar 53 in 1965 maar de club leeft weer op en in 1969 zijn er 104 leden. Met de financiën is het aan het begin van het decennium droevig gesteld. De penningmeester constateert dat het saldo van de kas f12,06 is en op de bank staat f5,50. Er komen diverse acties om het kassaldo te verhogen. Zo worden en succesvol kienavonden georganiseerd Donateurkaarten en voetbaltoto moeten ook zorgen voor extra inkomsten. En met het sparen van Marswikkels int secretaris Math Moermans f 25. Hij verdient ook nog eens f 500 als dichter.
De gemeente Maastricht werkt niet echt mee om de penibele situatie te verbeteren. De zaakhuur wordt steeds maar verhoogd. Men vindt dit niet getuigen van een gemeente die de sport een warm hart toedraagt.
In 1962 neemt Math Moermans officieel de secretariële taken over van Cees Arkenbout. Math is tot op de dag van vandaag bestuurslid, nu van Atletiek Maastricht.
Piet Spee blijft maar even bestuurslid en lid van AV ‘34. Hij stapt over naar Kimbria. Andere bestuursleden uit die tijd zijn Pie Nobelen en Jean Colombon.
Er zijn meer mensen die de overstap maken naar het grotere en fanatiekere Kimbria.
Dat gaat niet altijd even aardig. Zo wordt het verzoek voor overschrijving van de leden No op den Oordt en Pie Poolen naar Kimbria gehonoreerd met de “uitdrukkelijke voorwaarden dat zij nimmer meer als lid van vereniging worden geaccepteerd”.
Aanvullend hierop: de heren Knijff zijn tegen deze overschrijving!
De club verhuist op verzoek van de gemeente naar De Geusselt. Niet iedereen is daar blij mee, zoals de terreinknecht Cox. Discus en kogel beschadigen ‘zijn’ heilige gras. In dat jaar wordt een sober 30- jarig bestaansfeest georganiseerd in verband met de slechte financiële situatie. Tijdens de feestvergadering worden Wumke Leenders en Leon Beckers gehuldigd, die al 25 jaar lid zijn. Frans Stokbroek wordt gehuldigd omdat hij tien jaar lid is. Hij krijgt ook een stopwatch omdat hij zich bijzonder verdienstelijk heeft gemaakt.
Vijf jaar later is de club zijn dip te boven: de club is sportief, gezellig en ademt een gezonde sfeer. Op het jubileumfeest worden Pa Knijff en Willy Knijff als leden van het eerste uur bedankt.
Bevrijdingsestafettes
In 1960 is de 3e Nationale bevrijdingsestafette naar Amsterdam en in 1965 de 4e.
In 1964 worden twee cheques gedoneerd van 100 en 200 dollar voor de organisatie van de 9e bevrijdingsestafette vanuit Normandië. Deze estafette staat te boek als de “diarree” estafette. Uit het Medisch Bulletin van dr. Doodgraver:
“Tengevolge van de diarree hebben de meeste atleten te kampen met een uitgelebberde kringspier. Bij de heer Vic D. is na de bloedproef komen vast te staan dat er 80,3 % alcohol in zijn bloedbaan zit. De junioren Jopi en Maajkel hebben last van darmknopingen. Maajkel heeft een platte en Jopi een Gordiaanse knoop.”
De estafettes zijn nu om de vijf jaar. In 1965 neemt burgemeester Baron Michiels van Kessenich afscheid als burgemeester van Maastricht.
Een afscheidsdefilé wordt gehouden inclusief een brandende Normandië- fakkel als blijk van verbondenheid en vriendschap voor de burgemeester en zijn vrouw.
“Dus stonden we ook in 1969 weer op Omaha Beach om de bijna 1000 km lange weg naar Maastricht onder onze voeten weg te trappen.
Om te voorkomen dat we om 4 uur uit de veren moesten, bleven we overnachten op Omaha Beach. Onze mensen van de “voor estafette” zochten daarom, en vonden bijna op het strand zelf, een mogelijkheid in de vorm van een botenloods van de reddingsbrigade, waarin we na toestemming de nacht mochten doorbrengen. Hoewel ik er niet meer helemaal zeker van ben dat er ook spek op het menu stond, had het keukenteam wel goed voor de benodigde ingrediënten gezorgd. Ze hadden voor het eerst vanuit Maastricht een nieuw soort brood meegenomen waarvan beweerd werd dat het minstens één week vers zou blijven te weten ‘BUMS dwars gebakken’”!
Hoog bezoek bij de finish van de 10e Bevrijdingsestafette in 1969. H.M. Koningin Juliana is op het Koningsplein bij de aankomst van het bevrijdingsvuur uit Normandië.
De atleten die goede resultaten bereiken gedurende vele achtereenvolgende jaren zijn o.a. Nico Bonfrere alias “Nikkela”, Jo Rikers alias Jopie, Frans Meulenhof, Michel Proosten, Erik Kentrup, Lucien Debats. Math Korpershoek alias “Koppie/ Kop”, Jef Veugen, Lenie Laarmans, Leon Daemen, John van Beekum en Maajkel.Hierbij werd de volgende kreet geslaakt:
…HAJAKAPAJA NIKI DI POEPILAJA…
Kimbria
Begin bloeiperiode baanatletiek
In de jaren ‘60 en ‘70 krijgen Kimbria-atleten nationale bekendheid zoals Herman Timme, Willy Willems, Joep Delnoye, No op den Oordt, Eric
van Amstel, Huub Pappers, Peter Geelen, Jan Reynders, Henk van de Veerdonk, Servee Wijzen en de familie Van Wissem, die jarenlang Nederlandse titels opeisen. Regelmatig stappen atleten die betere prestaties willen leveren, over van AV ’34 naar Kimbria.
Een aantal vrouwelijke atleten timmert flink aan de weg zoals Mirjam van Laar, Elly van Hulst, Rita Delnoye, Claudia Elissen en Leonne Troisfontaine. Kimbria heeft een rijke geschiedenis in het organiseren van nationale en internationale baan- en hardloopwedstrijden zoals de voormalige Observantenloop (als voorloper van Maastrichts Mooiste) waar nog vele atleten naar terug verlangen.
In 1960 is Kimbria met240 leden de grootste vereniging in Limburg. Op zondag 13 november wordt een feestelijke jaarvergadering gehouden in verband met het 35- jarig bestaan. In de loop van het decennium daalt het ledenaantal tot 158, maar stijgt dan weer gestaag tot 240 leden in 1969. In 1962 profiteren de leden van de sintelbaan in de Geusselt, die dan officieel wordt geopend. In dat jaar ook ziet het 1e clubblad het levenslicht, een initiatief van de jeugdcommissie.
In 1964 stopt Wim Blind na 14 jaar voorzitter te zijn geweest. Herman Timme is zijn opvolger. Bij het 40-jarig bestaan worden de nationale kampioenschappen georganiseerd in de Geusselt. Enkele krantenkoppen over de jubilerende club:
‘Kimbria 40 jaar lang bolwerk van atletieksport in Limburg’.
‘Lange reeks van successen gaf vereniging bekende klank’
Prestaties
Kimbria heeft zeer vele getalenteerde atleten op regionaal, landelijk en internationaal niveau. Om nogmaals enkele te noemen: Peter Geelen, Herman Timme, Servé Wijsen en No Op den Oordt. Hoogspringer Peter Geelen springt als derde Nederlander over de 2 meter. Hij bepaalt jarenlang bij het hoogspringen het gezicht in Nederland. Zijn hoogste sprong is 2,11 m. Hij wordt vier keer buiten en drie keer indoor Nederlands kampioen.
Herman Timme (1933) is een geweldige tienkamper. Zijn prestaties:
1956 (Minerva): 4980 punten
1957 (Minerva): 5451 punten
1958 (Kimbria): 6093 punten (Europese kampioenschappen in Stockholm)
1959 (Kimbria): 6398 punten
1960 (Kimbria): 6992 punten (Olympische Spelen in Rome).
Servé Wijsen staat bekend als “de vliegende schoolmeester”. Hij schrijft atletiekgeschiedenis door met het polsstokhoogspringen als eerste Nederlander over de grens van 4 meter te springen. Maar liefst vier keer verbetert hij het nationaal record. Hij ontvangt bij de 40e interland het Unie kruis. Servé wordt ook een succesvol atletiektrainer.
No op den Oordt loopt op 31 juli 1966 tijdens de drie landenwedstrijd Nederland – België – Zwitserland als 1e Nederlander de 5 km binnen de 14 minuten. Zijn tijd is 13.59,8. Hij wordt ook vijf maal in successie Nederlands veldloop-kampioen op de 10 km. Tevens wordt hij Nederlandse kampioen of vestigt records op onder andere de 5 en 10 km. Ook internationaal doet hij van zich spreken. No is recordhouder van de ENCI Bergloop.
